Rutynowa kontrola drogowa może czasem ujawnić sprawy o znacznie poważniejszym charakterze. Tak było na początku lutego, gdy działania służb doprowadziły do zatrzymania transportu, który – jak wykazały ustalenia – dotyczył nielegalnego przemieszczania odpadów poza granice kraju. Sprawa pokazuje, jak ważna jest współpraca instytucji odpowiedzialnych za ochronę środowiska i kontrolę obrotu towarami.
2 lutego 2026 roku Małopolski Urząd Celno-Skarbowy w Krakowie zwrócił się do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Krakowie w sprawie podejrzenia nielegalnego transgranicznego przemieszczania odpadów. Transport drogowy został zatrzymany w miejscowości Aleksandrowice, w punkcie kontrolnym za bramkami na autostradzie A4.
Podczas kontroli ustalono, że przewożony ładunek stanowiły odpady w postaci części samochodowych, karoserii oraz przeciętych ciągników siodłowych, przemieszczanych z terenu Polski do Jordanii. Oceny towaru dokonano na podstawie dokumentacji fotograficznej, informacji przekazanych przez Małopolski Urząd Celno-Skarbowy oraz oględzin przeprowadzonych przez inspektorów Wydziału Zwalczania Przestępczości Środowiskowej WIOŚ w Krakowie.
Stwierdzono, że odpady zostały załadowane na naczepę luzem, w nieładzie, bez zabezpieczenia przed zmieszaniem i uszkodzeniem. Załadowane ciągniki siodłowe miały przecięte elementy konstrukcyjne, co uniemożliwiało ich użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem. W naczepie ujawniono także wycieki substancji ropopochodnych, a podczas działań wyczuwalny był charakterystyczny zapach takich substancji.
Przeprowadzone czynności wykazały, że odpady powinny być zaklasyfikowane pod kodami 16 01 22 oraz 16 01 21 jako inne niewymienione elementy oraz niebezpieczne elementy inne niż wymienione w określonych pozycjach, a także jako odpady spoza listy. Transport takich odpadów powinien odbywać się w procedurze wcześniejszego pisemnego zgłoszenia i uzyskania zgody na podstawie decyzji właściwych organów. Osoba transportująca nie przedstawiła wymaganych dokumentów.
Nielegalne transgraniczne przemieszczanie odpadów jest jednym z działań w szarej strefie gospodarki odpadami. Zjawisko to zwalczają wyspecjalizowane komórki działające w wojewódzkich inspektoratach ochrony środowiska we współpracy z innymi służbami, w tym z Krajową Administracją Skarbową.
Przypadki nielegalnego przemieszczania odpadów niebezpiecznych stanowią przestępstwo określone w art. 183 paragraf 5 Kodeksu karnego i są zagrożone karą pozbawienia wolności do 12 lat. W wyniku wspólnych działań służb posiadacz nielegalnie przemieszczanych odpadów ma obowiązek przekazać je uprawnionemu, legalnemu odbiorcy.
